Κυριακή, 28 Δεκεμβρίου 2008

3 εικόνες για τη Δ. Μήλο

του Κώστα Κοσμόπουλου

Χαλαράαα! Μην ταράζεστε! (δεν προέκυψε βέβαια, έτσι για πλάκα το λέω).
Ας ξαπλώσουμε αναπαυτικά, να απολαύσουμε το «έργο» όσο καλύτερα μπορεί ο καθένας. Αρκεί που είμαστε σε απόσταση ασφαλείας από τα «πεδία της μάχης» -για τέτοια είμαστε τώρα!
Όποιος πάει εκεί ξέρει πότε θα κάνει μπρος, πότε πίσω, ξέρει από ενέδρες, διπλωματία, αιφνιδιασμό, παγίδες, έχει δόντια μυτερά και μυτερή γλώσσα. Εμείς τι έχουμε;
Η Δυτική Μήλος παιδιά, κρύβει τόσα μυστικά που… Όσα και η υπόλοιπη Μήλος δηλαδή και υπόλοιπη Ελλάδα και ο κόσμος ολάκερος.
Γι’ αυτό, άκου που σου λέω, άσε να καθαρίσουν αυτοί που ξέρουν και μην ξεχνάς πως κάθε πόλεμος ένα σκοπό έχει: το πλιάτσικο μετά!
Ας ποντάρουμε λοιπόν ο καθένας στ’ άλογό του κι έχει ο Θεός.Γιατί αν δεν υπήρχε πλιάτσικο, δεν θα υπήρχε πόλεμος! Θα καθόμασταν όλοι μαζί γύρω από ένα τραπέζι, με τους μεζέδες μας και τα κρασιά μας, να βρούμε μια άκρη όσο γίνεται πιο αγαπησιάρικη για όλους.
Τώρα, «μπλαμπλαμπλα δημοκρατία» -συγγνώμη! «μπλαμπλαμπλα περιβάλλον, μπλαμπλα μπλα με εκλέξανε. Δίπτυχα τρίπτυχα, μέσα στο χαρτί τους έχω!».Και επειδή είναι καλό να έχουμε μια ιδέα για κάθε έργο, πριν το δούμε, ορίστε ΤΡΕΙΣ!
Και, τι να κάνουμε, αντί για μεζέδες και κρασιά ας έχουμε κοντά μας ξύδια, ξηρόκαρπια και καμιά "πάπια", για ώρα ανάγκης
…………………………….........................................................................................................................
MERRY CRISIS AND A HAPPY NEW FEAR ΣΥΜΠΑΤΡΙΩΤΕΣ!

1. Η ειδική περιβαλλοντική μελέτη για τη Δ. Μήλο έγινε με υποδείξεις και υπό το άγρυπνο βλέμμα της Βαρυτίνης, όπως αποδείχτηκε από έγγραφο της «Μίδας», (θυγατρικής της για τον «χρυσό») που παρουσιάστηκε στη λαϊκή συνέλευση τον Οκτώβριο του 2000. Σ’ αυτή βασίστηκε και το προτεινόμενο ΠΔ και η ΚΥΑ και φυσικά και η (τωρινή) επιτροπή Δήμου- Επαρχείου.
Ακούστε και τα αμίμητα που λέει η τελευταία, ξεκινώντας: «Η Επιτροπή…επέλεξε τη βασική φιλοσοφία προσέγγισης του θέματος…». Για όποιον δεν κατάλαβε, η επιτροπή έκανε τη βασική πολιτική επιλογή. Θου Κύριε!... Και: «Το περιεχόμενο αυτού του τεύχους εκφράζει την πρακτικά ομόφωνη απόφαση της Επιτροπής…».

2. Η ΟΧΙΑ ΤΗΣ ΜΗΛΟΥ (MACROVIPERA SCHWEIZERI) ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑΗ φωτιά στη Μήλο το 2002 και η κατάσταση για την οχιά της ΜήλουΕπί τόπου εκτίμηση 21-27/7/2003. Από τον Göran Nilson.• Ειδικού ερπετολόγου της συνθήκης της Βέρνης που προστατεύει την οχιά και παρακολουθεί τις εξελίξεις.
• Τα χοντρά γράμματα είναι του συντάκτη.• Το πρωτότυπο κείμενο στη διάθεση του οποιουδήποτε.
«Την περίοδο 21-27 Ιουλίου 2003 επισκέφθηκα τη Μήλο με σκοπό να διαπιστώσω τις συνέπειες τις φωτιάς γενικά στους βιότοπούς, στις οχιές, και στις περιοχές Natura2000.Στις 23 Ιουλίου επισκέφτηκα τον Δήμαρχο Γιώργο Τσαϊνη και τον στενό του συνεργάτη και εκπρόσωπό του στην Ε.Ε. Αβέρκη Γαϊτανή.
Ο Δήμαρχος είναι νέος σ’ αυτή τη θέση ενώ ο Γαϊτανής ασχολείται κάμποσο καιρό. Με αναγνώρισε, ίσως ήταν παρών στη συνάντηση που είχαμε κάνει στη Μήλο για τη συνθήκη της Βέρνης πριν δυο χρόνια (με τον Eladio*, στις 9-8-2000).Η φιλοδοξία τους είναι να προστατεύσουν τη Μήλο με ΄΄ρεαλιστικό΄΄ τρόπο. Ο Δήμαρχος τόνισε ότι ο Δήμος θέλει να προστατέψει τη Μήλο για τα παιδιά και τις επερχόμενες γενεές. Θέλουν πραγματικά να περιορίσουν τις εξορυκτικές δραστηριότητες και το Natura2000 ίσως είναι ένα εργαλείο για να το κάνουν. Τις δραστηριότητες για εξόριξη χρυσού που ξεκίνησαν πριν λίγα χρόνια (και ένα μέρος τους εκτεινόταν μέσα στις νέες περιοχές Natura2000 στο Μικρό Βουνό**) τις σταμάτησαν.
Για την ώρα, έχει σταματήσει και η διαδικασία κατασκευής νέου αεροδρομίου. Ως προς την προστασία των βιοτόπων, ο δήμαρχος λέει ότι το πρόβλημα είναι να βρεθεί τρόπος οι ιδιοκτήτες γης να μπορούν να χρησιμοποιούν τη γη τους όπως πριν. Ο Δήμαρχος υποστηρίζει ότι οι ιδιοκτήτες δεν είναι δυνατόν να δεχθούν να διατεθεί γη για την προστασία της οχιάς και ο Δήμος πρέπει να βρει έναν πιο ήπιο τρόπο να πείσει τον κόσμο για ένα φυσικό πάρκο προστασίας.
Ο Δήμαρχος και ο κ. Αβέρκης Γαϊτανής τόνισαν ότι είναι πολύ πολύπλοκο να προστατέψεις ιδιωτική γη. Αυτό είναι πολύ πιο εύκολο να γίνει σε γη που είναι δημόσια. Είχαν πολύ σκληρές συζητήσεις με τους ιδιοκτήτες και λένε ότι ο κόσμος στη Μήλο (οι ψηφοφόροι τους) δεν θα δεχθούν ένα τέτοιο σύστημα.
Ο Δήμαρχος με πληροφόρησε ότι τον Σεπτέμβριο θα λάβει χώρα μια συνάντηση συζήτησης γύρω από την κατάσταση και το μέλλον των φυσικών περιοχών της Μήλου, ανάμεσα σε αντιπροσώπους από την Αθήνα, τη Μήλο και τις Βρυξέλλες. Αυτό μοιάζει να είναι κάτι άλλο από τη συνάντησή μας στο Malmö στα πλαίσια της συνθήκης της Βέρνης, κάτι παρόμοιο ίσως, αλλά την ίδια περίοδο. Μου υποσχέθηκαν να με κρατήσουν ενήμερο για τα αποτελέσματα αυτής της συνάντησης (αλλά δεν είμαι σίγουρος για κάτι τέτοιο).
Οι περιοχές Natura2000 στη Μήλο εκτείνονται στα δυο κεντρικά βουνά της δυτικής Μήλου (Προφήτης Ηλίας και Μικρό Βουνό*) και στη Δυτική-Νοτιοδυτική ακτή της Μήλου. Στη Μήλο δεν υπήρχε χάρτης να δείχνει τα ακριβή όρια αυτών των περιοχών και παρ’ όλο που το ζήτησα δε στάθηκε δυνατό να δω κάποιο χάρτη στο γραφείο του Δημάρχου στην Πλάκα. Πάντως, ο Αβέρκης Γαϊτανής μου έδειξε πάνω σ’ ένα χάρτη και έκανα το σχέδιο 1 (το επισυνάπτω)
Η φωτιά, oι πυρκαγιές είναι πολύ σοβαρή απειλή για την οχιά της Μήλου. Οι οχιές προτιμούν μικτά ενδιαιτήματα με μεγάλους θάμνους και ανοιχτές περιοχές που έλκουν τα πουλιά του γένους στρουθία και μικρές σαύρες, τα δυο κύρια θηράματα της οχιάς. Η οχιά δεν συναντάται εκεί που απουσιάζουν μεγάλοι θάμνοι ή εκεί που υπάρχουν μόνο μεγάλοι θάμνοι. Περιστασιακά, αυτό το ενδιαίτημα των μεγάλων θάμνων καταστρέφεται από φωτιές και η αναγέννηση της αρχικής βλάστησης, λόγω της φτωχής εδαφικής κάλυψης, παίρνει πάρα πολύ καιρό.
Υπάρχουν παλιά ορυχεία από τους προηγούμενους αιώνες που ακόμα δεν έχουν καλυφθεί από βλάστηση μακίας. Μια φωτιά που κατέστρεψε καλής ποιότητας βιότοπους στα Βορειοδυτικά της Μήλου στα τέλη του 1980 παραμένει ακόμα χωρίς την απαραίτητη δομή ενός ενδιαιτήματος και 15 χρόνια μετά οι οχιές δεν έχουν επιστρέψει. Στις γειτονικές περιοχές που δεν άλλαξαν εξαιτίας της φωτιάς, οι οχιές παραμένουν σε σχετικά μεγάλο αριθμό.
Στις αρχές Αυγούστου του 2002 ξεκίνησε μια μεγάλη φωτιά. Φαίνεται πως ξεκίνησε έξω από την περιοχή Natura2000, στην κοιλάδα της Χαλέπας (στην περιοχή που ερευνάμε) και με τον δυνατό άνεμο επεκτάθηκε στο πιο ψηλό βουνό της Μήλου (τον Προφήτη Ηλία) που καλύφθηκε ολοκληρωτικά από τη φωτιά. Η φωτιά συνέχισε να καίει δυο μέρες και απόπειρες να σβηστεί έγιναν από αεροπλάνα που ήρθαν από την Αθήνα και έριξαν νερό, χωρίς αποτέλεσμα. Ύστερα, φτάσανε κάποιες διμοιρίες πυροσβεστών με φερυμπότ από την ενδοχώρα και σύντομα έθεσαν τη φωτιά υπό έλεγχο.
Μέσα στην περιοχή της φωτιάς, ο βιότοπος καταστράφηκε ολοσχερώς. Απέμεινε μόνο μια πετρώδης, στέρφα έρημος. Η βλάστηση, σε μερικές βαθιές ρεματιές, επηρεάστηκε λιγότερο. Μέσα στις κατεστραμμένες περιοχές δεν παρατηρήθηκε ίχνος ζωντανών ζώων αλλά ένα μέτρο από κάποια απείραχτα χαμόκλαδα έτρεχε μια σαύρα Podarcis milensis.
H περιοχή Natura2000 είναι ακατάλληλη για την οχιά σε ποσοστό 85% και το υπόλοιπο 15% είναι μεσαίας ποιότητας. Μέσα στις προστατευόμενες περιοχές, δεν υπάρχουν βασικοί βιότοποι. Πάντως, στα ανατολικά του Προφήτη Ηλία, έξω από το Natura2000 ένα κομμάτι κεντρικού ενδιαιτήματος στη Χαλέπα καταστράφηκε.
Η φωτιά κάλυψε, χονδρικά, ένα τετραγωνικό χιλιόμετρο και λίγο περισσότερο από το μισό αυτής της περιοχής ήταν εκτός της σημερινής περιοχής Natura2000. Μεταξύ μισού και ενός τετραγωνικού χιλιομέτρου κεντρικών και ενδιάμεσων ενδιαιτημάτων οχιάς καταστράφηκαν και, βάσει προηγούμενων εκτιμήσεων για την πυκνότητα του πληθυσμού εκεί (Nilson 2000), 50 έως 100 ενήλικες οχιές επηρεάστηκαν άμεσα. Ίσως επέζησαν στο υπέδαφος, ίσως κατόρθωσαν να φύγουν, ίσως σκοτώθηκαν.
Η φωτιά φαίνεται πως επεκτάθηκε από τα χαμηλά υψόμετρα προς τα ψηλότερα. Αυτό καθιστά τη διαφυγή δυσκολότερη. Η επιβίωση στο υπέδαφος έχει περισσότερες ελπίδες. Το μεγαλύτερο τμήμα του πεδίου έρευνάς μας, μαζί και το καλύτερο χειμερινό καταφύγιο, βρέθηκαν μέσα στην καιώμενη ζώνη και καταστράφηκαν! Μια οχιά ενός έτους βρέθηκε ακριβώς έξω από την καμένη ζώνη στη διάρκεια νυχτερινής αναζήτησης. Το δείγμα θα πρέπει να γέννησε την ίδια περίπου περίοδο, αφού η φωτία μπήκε ένα χρόνο πριν.
Το τουριστικό γραφείο στον Αδάμαντα λέει ότι εντοπίστηκαν πολλές οχιές αυτό το καλοκαίρι και ότι την ίδια περίοδο τέσσερις άνθρωποι τσιμπήθηκαν μέχρι σήμερα (25-7-2003). Νομίζω ότι η οχιά δεν υπέστη σοβαρές απώλειες από τη φωτιά. Πάντως κάποιες κεντρικές περιοχές της καταστράφηκαν και θα περάσει πολύς καιρός μέχρι οι τελευταίες γίνουν ξανά κατοικίσιμες.

Τα συμπεράσματά μου
Κατά τον δήμαρχο, η φωτιά μπήκε από τους ιδιοκτήτες, ως διαμαρτυρία για τη δημιουργία περιοχής προστασίας της οχιάς.
Πάντως, ο παλιός μου φίλος, ιδιοκτήτης και ξενοδόχος στον Αδάμαντα Νικόλας Μαθιουδάκης μου είπε ότι η φωτιά ξεκίνησε όταν κάποιος ηλικιωμένος προσπάθησε να κάψει κάποια κανναβόπανα και έχασε τον έλεγχο όταν ο δυνατός άνεμος διασκόρπισε τη φωτιά.
Η αλήθεια ίσως είναι κάπου στη μέση αλλά ο Δήμαρχος χρησιμοποιεί το δικό του επιχείρημα για να μην πιεστεί να θέσει σε προστασία ιδιωτική γη (κατά τη γνώμη μου).
Ο Νικόλας Μαθιουδάκης μου είπε ότι όλη η περιοχή Natura2000 είναι δημόσια γη. Δεν περιλαμβάνει ιδιωτική γη.
Πιθανόν οι δημοτικοί άρχοντες να χρησιμοποιούν τη φωτιά για πολιτικούς σκοπούς, υποστηρίζοντας ότι δεν είναι δυνατόν να προστατευτούν άλλοι βιότοποι, μια και οι περιοχές τους θα καούν από τον κόσμο. Η μη ανακήρυξη ιδιωτικής γης ως προστατευόμενης, βοηθά να αποφευχθούν προστριβές μεταξύ κατοίκων και πολιτικών.
Για να το πω απλά, η Αθήνα δεν μπορεί να χαρακτηρίσει προστατευόμενες άλλες περιοχές γιατί θα τις κάψουν. Έτσι μου είπαν.Οι συστάσεις μας για τους φυσικούς βιότοπους αναφέρονται όλες σε εκτός Προφήτη Ηλία και Μικρό Βουνό* περιοχές.
Ο Δήμαρχος υποστηρίζει ότι αυτές οι περιοχές κηρύχτηκαν προστατευόμενες για την οχιά (παρόλο το αδιάφορο 85% και το μικρού ενδιαφέροντος 15%).
Η επιλογή των περιοχών δεν βασίζεται σε επιστημονική ανάλυση ή έρευνα. Δε στάθηκε δυνατό να ανακαλύψω ποιος έκανε αυτή την εκτίμηση (πρόκειται για ενδιαφέρον μυστήριο). Η μόνη διαθέσιμη επιστημονική αναφορά αυτής της περιόδου είναι εκείνη που κάναμε εμείς και που οι Έλληνες εκπρόσωποι έχουν ήδη πάρει από τους Keith και Claes στο Στρασβούργο πριν λίγα χρόνια.
Τώρα, τους έδωσα ξανά το χάρτη μας με τις κατάλληλες για την οχιά περιοχές στη Μήλο (από το Amphibia-Reptilia).Η δική μου εκτίμηση είναι ότι η επιλογή των περιοχών έγινε με το κριτήριο της ιδιοκτησίας (όπως υποστηρίχθηκε πιο πάνω, η δημόσια γη είναι πολύ λιγότερο προβληματική ως προστατευόμενη από την ιδιωτική –έτσι είπε ο Δήμαρχος). Την ίδια στιγμή, υποστηρίχθηκε ότι η περιοχή Natura2000 δημιουργήθηκε για την οχιά (ως απάντηση στις απαιτήσεις της Συνθήκης της Βέρνης και των Βρυξελλών).
Μια απολύτως ακατάλληλη περιοχή για την οχιά έχει επιλεχθεί ως προστατευόμενη και ο Δήμαρχος υποστηρίζει ότι είναι για την οχιά και χρησιμοποιεί την φωτιά (είτε είναι εμπρησμός είτε όχι) σαν εργαλείο για να μην πιεστεί να προστατεύσει νέους, πραγματικούς (κυρίως σε ιδιωτική γη) βιότοπους.

Σύνοψη
Υπάρχει σκληρή αντίσταση από την τοπική κοινωνία και τους ιδιοκτήτες γης ενάντια στην προστασία της φύσης μια και αυτό θα εμπόδιζε την παραδοσιακή χρήση της γης (οικοδόμηση, βόσκηση κλπ).
Την ίδια στιγμή, υπάρχει μεγάλη πίεση από την Ε.Ε και τη Βέρνη για την προστασία των βιοτόπων της οχιάς.
Στον Δήμαρχο δόθηκε η πληροφορία ότι οι περιοχές Natura2000 ορίστηκαν για την προστασία της οχιάς.
Πάντως, οι δικές μας έρευνες έδειξαν ότι οι περιοχές αυτές δεν περιλαμβάνουν κανέναν αξιόλογο βιότοπο.
Είναι πιθανό ότι η Εθνική κυβέρνηση πιστεύει ότι προστατεύοντας αυτές τις περιοχές και υποστηρίζοντας ότι το κάνει για την οχιά, από τη μια θα ικανοποιήσει την Ε.Ε. και την Βέρνη και από την άλλη θα ελαχιστοποιήσει τις διαμάχες με τους ιδιοκτήτες γης.
Πάντως αυτό έχει ως συνέπεια οι βασικοί βιότοποι της οχιάς στην Ευρώπη να μην προστατεύονται.
Και όπως φαίνεται, το πραγματικό αποτέλεσμα είναι ότι οι κάτοικοι (οι ιδιοκτήτες γης;) προκλήθηκαν και κάψανε τον προφήτη Ηλία προκειμένου να απαλλαχτούν από την οχιά και να δείξουν ότι δεν ανέχονται κανενός είδους προστασία της φύσης που θα τους εμπόδιζε να χρησιμοποιήσουν τη γη τους. Οι βιότοποι στο βουνό καταστράφηκαν αλλά ο πληθυσμός της οχιάς, όπως ήταν αναμενόμενο, επλήγη λιγότερο μια και κάηκαν ΄΄λάθος΄΄ βιότοποι.
Κατά τον Δήμαρχο, δεν είναι δυνατόν να προστατευτούν άλλες περιοχές για την οχιά, μια και αυτές θα καίγονταν πάραυτα.
*Eladio Galiano: Διευθυντής (τότε) της Δ/νσης προστασίας της φύσης της συνθήκης της Βέρνης στην οποία ανήκει και η δικά μας οχιά. Είχε προτείνει δέκα εξαιρετικά μέτρα για τη Δ. Μήλο. Μετά, ενθουσιώδης υποστηρικτής της ιδέας της «Πράσινης Μήλου».
** Εννοεί προφανώς το Χοντρό Βουνό.

3. Το ραντεβού του Σεπτεμβρίου που αναφέρει ο Δήμαρχος και δεν καταλαβαίνει ο Nilson αφορά συμφωνία που πέτυχα τον Μάιο του 2003 (ως σύμβουλος του Δήμου μέχρι τον Ιούνιο) να συναντηθούν στις Βρυξέλλες η ΕΕ, το Συμβούλιο της Ευρώπης (συνθήκη της Βέρνης) το ΥΠΕΧΩΔΕ και ο Δήμος Μήλου και να θεμελιώσουν πρόγραμμα μακροπρόθεσμης αειφορικής ανάπτυξης της Μήλου με την επιστημονική, τεχνική και οικονομική βοήθεια των παραπάνω οργανισμών, της Ευρωπαϊκής και της Παγκόσμιας Τράπεζας.

Και μην πει κανένας "που ήσουνα τόσον καιρό;" όπως ο Μαθιουδάκης της "Φωνής"!... Ρε, άσε και κανένα στραγάλι για μας!

1 σχόλιο:

Μηλίων διάλογοι είπε...

Φίλε Κώστα,
Καταρχήν θέλω κι άλλο, ... και ιδιαίτερα τα θετικά, τις προτάσεις δηλαδή τι προέβλεπε η συμφωνία που δεν πρόλαβες να κλείσεις; Πόσο εγγυημένη ήταν η εκτέλεση της; Είναι δυνατή σήμερα μια επαναδιαπραγμάτευση παρόμοιας πρότασης; Επίσης δεν υπήρξε από πουθενά στήριξη τό 2003;
Τι προτείνεις σήμερα απέναντι στην ΚΥΑ; Το όραμά σου για τη Μήλο και άλλα ....

Ένα από τα προβλήματα της πολιτικής σκηνής της Μήλου είναι η ασυνέχεια (προσωπικού και πολιτικών), που όταν μάλιστα απέναντι υπάρχουν επαγγελματίες με εμπειρία, σχέδια, προβλέψεις, δύναμη και προσβάσεις στην κοινωνία μας δηλ με μεγάλες δυνατότητες προώθησης των θέσεων τους, γίνεται τεράστιο μειονέκτημα.
Τούτο το βήμα προσπαθεί να γίνει τόπος ανοικτής τοποθέτησης απόψεων και θέσεων χωρίς διαμεσολαβήσεις και να μεταφερθεί, να σωθεί, έστω και μέρος της εμπειρίας όσων έχουν ασχοληθεί με τα κοινά της Μήλου. Να υπάρξει μια συνέχεια, ακόμη και σε καμένη γη κάποιοι σπόροι σώζονται.......

Η Μήλος είναι:
......Για το κράτος ένα νησί στα τόσα που δεν μπορεί να διαχειριστεί, και έτσι με ανακούφιση το παραδίδει στις εταιρίες για εκμετάλλευση, νίπτοντας τα αδέξια χέρια του
.....Για τις εταιρίες ιδανικός τόπος άντλησης κερδών, χωρίς ιδιαίτερες οχλήσεις
......Για εμάς που γεννηθήκαμε και φιλοδοξούμε και να πεθάνουμε εδώ, είναι ο κόσμος όλος και απαιτούμε να έχουμε τον πρώτο λόγο για το παρόν και το μέλλον του.
Ο διάλογος μας είναι ο μόνος δρόμος για να ξεπεράσουμε την απελπισία του αφόρητου ρεαλισμού που μας έχουν φορέσει και να ανιχνέσουμε τις δυνατότητες μας, τι θέλουμε για αύριο, ποια τα όπλα μας, ποιους πόρους και από που και πως θα τους απαιτήσουμε.
Απαιτείται δικό μας, προσαρμοσμένο σχέδιο ανάπτυξης, από την κοινωνία για την ίδια και δέσμευση από όλους μας.